français

Hoeveel bedraagt het leefloon en hoeveel mensen moeten ermee rondkomen?

Sinds 1 september 2011 bedraagt het leefloon voor een alleenstaande 770,18 € netto per maand, 513,46 € netto per maand voor een samenwonende en 1.026,91 € netto per maand voor een persoon die samenwoont met een gezin te zijnen laste. In 2010 waren er 104.909 ontvangers van het Recht op Maatschappelijke Integratie, waarvan 95.093 een leefloon ontvingen.

Toelichting:

De overheid heeft de bedragen van het leefloon en sociale uitkeringen op volgende manier vastgelegd:


Tabel 4a: Evolutie van de netto maandbedragen van het bestaansminimum per categorie van rechthebbenden volgens de Bestaansminimumwet, 1990-feb. 2002

Tabel 4b: Evolutie van de netto maandbedragen van het bestaansminimum per categorie van rechthebbenden volgens de Bestaansminimumwet, okt. 2002-okt. 2004

Tabel 4c: Netto maandbedragen van het leefloon vanaf 1 jan. 2005

Bronnen: omzendbrieven van de POD Maatschappelijke Integratie: Wijzigingen met ingang van 1 januari 2005 inzake het recht op maatschappelijke integratie, omzendbriefbrief 2004-12-14; Verhoging van de bedragen van het leefloon bedoeld in artikel 14, § 1, van de wet van 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke integratie. Indexaanpassing op 1 oktober 2006 van de bedragen die tot de federale wetgeving met betrekking tot het maatschappelijk welzijn behoren, omzendbrief 2006-10-01; Verhoging van de basisbedragen bedoeld in artikel 14, § 1, van de wet van 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke integratie. Aanpassing van de bedragen die tot de federale wetgeving met betrekking tot het maatschappelijk welzijn behoren, op 1 januari 2008 - verwachte indexaanpassing, omzendbrief 2007-12-18; Aanpassing van de bedragen die tot de federale wetgeving met betrekking tot het maatschappelijk welzijn behoren, op 1 mei 2008, omzendbrief 2008-04-30; Aanpassing van de bedragen die tot de federale wetgeving met betrekking tot het maatschappelijk welzijn behoren, op 1 september 2008, omzendbrief 2008-09-01; Verhoging van de basisbedragen bedoeld in artikel 14, § 1 van de Wet van 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke integratie - 1 juni 2009, omzendbrief 2009-05-25; Aanpassing van de bedragen die tot de federale wetgeving met betrekking tot het maatschappelijk welzijn behoren, op 1 september 2010, omzendbrief 2010-09-01; Aanpassing van de bedragen die tot de federale wetgeving met betrekking tot het maatschappelijke welzijn behoren, op 1 mei 2001, omzendbrief 2011-05-01; Verhoging van de basisbedragen bedoeld in artikel 14, § 1 van de Wet van 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke integratie -1 september 2011.
 

Uit deze bedragen blijkt dat het nettobedrag van het leefloon voor een alleenstaand persoon, nl. 770,18 €/per maand, lager is dan 60% van het mediaan netto inkomen, nl. 973 €/maand voor een alleenstaande (dit is de armoederisicodrempel op basis van de enquête EU-SILC 2010).

In de onderstaande grafieken worden de uitkeringen en het minimumloon vergeleken met de armoederisicogrens voor de periode 2004-2009. De cijfers worden weergegeven voor werknemers op 1 januari van elk jaar. 

Figuur 4a: Netto minimum- en maximumuitkering als percentage van de armoedegrens voor koppels met twee kinderen (inclusief gezinstoelagen), 2004-2009

Bronnen: 2003-2004-2005-2006: ADSEI (EU-SILC armoedegrens) en FOD Sociale Zekerheid (uitkeringen)_2008-2009:FOD Sociale Zekerheid, MIMOSIS, zoals opgenomen in FOD Sociale Zekerheid (2009), Indicatoren van sociale bescherming in  België, p. 16.

Figuur 4b: Netto minimum- en maximumuitkering als percentage van de armoedegrens voor alleenstaanden, 2004-2009

Bronnen: 2003-2004-2005-2006: ADSEI (EU-SILC armoedegrens) en FOD Sociale Zekerheid (uitkeringen)_2008-2009:FOD Sociale Zekerheid, MIMOSIS, zoals opgenomen in FOD Sociale Zekerheid (2009), Indicatoren van sociale bescherming in  België, p. 16.

Uit de bovenstaande grafieken blijkt dat het niveau van de sociale bijstandsuitkeringen en de minimale sociale zekerheidsuitkeringen rond (minimale invaliditeitsuitkering, pensioen) of onder de armoederisicogrens ligt (bron: FOD Sociale Zekerheid (2009), Indicatoren van sociale bescherming in  België, p. 17).
 

Sinds oktober 2002 is het Recht op Maatschappelijke Integratie (RMI) van kracht, in de vorm van een uitkering (het leefloon) of tewerkstelling (activering). Het leefloon kwam in de plaats van het bestaansminimum (bron: Vranken Jan, De Boyser Katrien & Dierckx Danielle (red.) (2006), Armoede en sociale uitsluiting. Jaarboek 2006, Leuven: Acco, p. 391-397). Met de invoering van het leefloon (in 2003) wijzigden de categorieën en de voorwaarden om in aanmerking te komen voor het recht op maatschappelijke integratie (bijvoorbeeld vreemdelingen ingeschreven in het bevolkingsregister komen nu ook in aanmerking voor het leefloon). Hierdoor is het moeilijk om vergelijkingen te maken.

Het absolute aantal ontvangers van het RMI steeg de afgelopen zeven jaar onafgebroken voor heel België, maar ook voor de gewesten (tabel 4d). Ook het aandeel in de nationale cijfers blijft voor het Waals Gewest de afgelopen jaren redelijk stabiel, maar hoog: 44,5% van het aantal ontvangers woont in het Waals Gewest.  In het Vlaams en Brussels Gewest is dit aandeel respectievelijk 28,1% en 27,4%. (bron: Dierckx, Danielle et al. (red.) (2011), Armoede en sociale uitsluiting. Jaarboek 2011, Leuven: Acco, p. 458).

Tabel 4d: Aantal ontvangers van het RMI, absolute cijfers (AC), percentages* en per 1.000 inwoners, België en gewesten, 2003-2010

* Aandeel van de gewesten in het totaal aantal RMI-ontvangers.
Bron: POD Maatschappelijke Integratie en berekeningen OASeS zoals vermeld op de website van OASeS (rubriek Cijfers en statistieken/Bodemuitkeringen, oktober 2011).


Tussen 2009 en 2010 stijgt het aantal RMI-ontvangers in Vlaanderen met 4%. In alle provincies stijgt dit aantal. Een groot deel van de RMI-ontvangers bevindt zich in de grootsteden. Het aantal RMI-ontvangers per 1000 inwoners is in 2010 het hoogst in de steden Gent (20,7%), Antwerpen (11,6%) en Oostende (10,9%). In de 19 Brusselse Gemeenten vinden we het hoogste aantal ontvangers per 1000 inwoners terug (26,3%). In het Waals Gewest stijgt het aantal RMI-ontvangers tussen 2009 en 2010. Het aantal RMI-ontvangers per 1000 inwoners ligt in de zwaarst belaste steden in het Waals Gewest een stuk hoger dan deze in het Vlaams Gewest. De verhouding ten opzichte van de bevolking is het hoogst in de steden Luik (40,0%), Verviers (36,6%), Hoei (28,2%), Charleroi (27,3), Bergen (25,3%) en Namen (21,0%). (bron: Dierckx, Danielle et al. (red.) (2011), Armoede en sociale uitsluiting. Jaarboek 2011, Leuven: Acco, p. 458-460).


Tabel 4e: Aantal RMI-ontvangers in de voormalige SIF-plus gemeenten in verhouding tot het totaal aantal RMI-ontvangers in de provincie en per 1.000 inwoners, Vlaams Gewest en Brussels Hoofdstedelijk Gewest, 2009 en 2010 (absolute cijfers en percentages)

Bron: POD Maatschappelijke Integratie en berekeningen OASeS; Studiedienst van de Vlaamse Regering. Tabel zoals opgenomen in Dierckx, Danielle et al. (red.) (2011), Armoede en sociale uitsluiting. Jaarboek 2011, Leuven: Acco, p. 459.


Tabel 4f: Aantal RMI-ontvangers in een aantal grote steden in verhouding tot het totaal aantal RMI-ontvangers in de provincie en per 1.000 inwoners; Waals Gewest, 2009 en 2010 (absolute cijfers en percentages)

Bron: POD Maatschappelijke Integratie en berekeningen OASeS; FOD Binnenlandse zaken, Algemene Directie Instellingen en Bevolking. Tabel zoals opgenomen in Dierckx, Danielle et al. (red.) (2011), Armoede en sociale uitsluiting. Jaarboek 2011, Leuven: Acco, p. 460.

Indien we specifiek het leefloon bekijken binnen het RMI, dan zien we een vergelijkbare evolutie. In 2010 ontvingen 95.093 mensen het leefloon, een stijging van 5% ten opzichte van 2009. De verdeling tussen de verschillende gewesten loopt gelijk aan de verdeling van het totaal aantal ontvangers van het RMI (bron: OASeS ;rubriek Cijfers en statistieken/Bodemuitkeringen, oktober 2011).
 

Tabel 4g: Aantal ontvangers van het leefloon, absolute cijfers (AC), percentages* en per 1.000 inwoners, België en gewesten, 2003-2010 (jaargemiddelde)

* Aandeel van de gewesten in het totaal aantal leefloonontvangers
Bron: POD Maatschappelijke Integratie en berekeningen OASeS zoals vermeld op de website van OASeS (rubriek Cijfers en statistieken/Bodemuitkeringen, oktober 2011).
 

Als we de leefloonpopulatie gedetailleerder bekijken, dan blijkt dat bijna zes op tien van de Belgische leefloonontvangers in België vrouwen zijn. 43,4% is alleenstaand zonder kinderen. Meer dan een vierde (27,3%) van de leefloontrekkenden heeft minstens één minderjarig ongehuwd kind ten laste. De verdeling van de categorieën van het leefloon over de verschillende gewesten loopt vrij parallel.

Meer dan een vierde (29,4%) van de leefloontrekkenden is jonger dan 25 jaar. Wallonië telt een jongere leefloonpopulatie (33,1%) dan deze in de andere gewesten, terwijl in Vlaanderen een relatief groter aantal personen van 50 jaar of ouder een beroep doet op het leefloon (26,5%).

72,2% van de leefloontrekkenden in België heeft in 2009 de Belgische nationaliteit, 27,7% is van vreemde origine. Europeanen nemen hiervan 9,4% voor hun rekening. 18,3% heeft een niet-Europese nationaliteit. Vooral in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is het aandeel niet-Belgische leefloontrekkenden opmerkelijk hoger dan in de andere gewesten (nl. 37,7% in vergelijking met 17,0% in Wallonië en 29,8% in Vlaanderen). Dit komt hoofdzakelijk door het hogere aandeel niet-EU gerechtigden (bron: OASeS (rubriek Cijfers en statistieken/Bodemuitkeringen, oktober 2011).
 

Tabel 4h: Profiel van de ontvangers van het leefloon, België en gewesten, 2010 (percentages)

Bron: POD Maatschappelijke Integratie en berekeningen OASeS zoals vermeld in tabel RMI 5 opgenomen in Dierckx, Danielle et al. (red.) (2011), Armoede en sociale uitsluiting. Jaarboek 2011, Leuven: Acco, p. 461.
 

De federale regering spoort de OCMW's aan om verder te gaan dan het louter uitkeren van de leeflonen. Ze moeten de steuntrekkers ook zoveel mogelijk activeren, naar de arbeidsmarkt leiden. In 2010 waren 12.456 gerechtigden op het Recht op Maatschappelijke Integratie (RMI) of Maatschappelijke Hulp (RMH)  aan het werk via het OCMW.  RMI- en RMH-gerechtigden worden hier samengeteld omdat het aandeel RMH in verhouding zeer klein is. (bron: Dierckx, Danielle et al. (red.) (2011), Armoede en sociale uitsluiting. Jaarboek 2011, Leuven: Acco, p. 462).
 

Tabel 4i:  Activeringsmaatregelen in het kader van het Recht op Maatschappelijke Integratie en het Recht op Maatschappelijke Hulp, absolute cijfers (AC) en percentages, België en gewesten, 2003-2010 (jaargemiddelde)

Bron: POD Maatschappelijke Integratie en berekeningen OASeS zoals vermeld in tabel RMI 7 opgenomen in Dierckx, Danielle et al. (red.) (2011), Armoede en sociale uitsluiting. Jaarboek 2011, Leuven: Acco, p. 463.
 

Mensen die niet in aanmerking komen voor het Recht op Maatschappelijke Integratie kunnen beroep doen op het Recht op Maatschappelijke Hulp (RMH). Het gaat dan in hoofdzaak om vreemdelingen die niet ingeschreven zijn in het bevolkingsregister, onder wie een grote groep kandidaat-vluchtelingen. Het RMH kan verschillende vormen aannemen: financiële steun (bedrag dat equivalent is aan dat van het leefloon), tewerkstelling, medische hulp.
Met de invoering van het RMI - en de ruimere toekenningsvoorwaarden - werd een daling ingezet in 2003. Sinds 2009 stijgt het aantal ontvangers echter weer. Het Vlaams Gewest blijft met 40,8% verantwoordelijk voor het totaal aantal ontvangers van het RMH. Het aandeel van het Waals Gewest bedraagt 22,8% en van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 36,3%. (bron: OASeS , rubriek Cijfers en statistieken/Bodemuitkeringen, oktober 2011).
 

Tabel 4j: Aantal ontvangers van het Recht op Maatschappelijke Hulp (RMH), absolute cijfers (AC), percentages* en per 1.000 inwoners, België en gewesten, 2003-2010 (jaargemiddelde)

* Aandeel van de gewesten in het totaal aantal RMH-ontvangers.
Bron: POD Maatschappelijke Integratie en berekeningen OASeS zoals vermeld op de website van OASeS (rubriek Cijfers en statistieken/Bodemuitkeringen, oktober 2011).

 

Laatste aanpassing: 13/12/11